Genel anlamda mantar ├Âzellikler

├že┼čitli mantarlar

Genel anlamda mantar ├Âzellikler
Mantarlar (Latince: fungi, tekil h├óli: fungus), ├žok say─▒da ├žok h├╝creli ve tek h├╝creli ├Âkaryotik canl─▒y─▒ kapsayan bir biyolojik ├ólemin ad─▒d─▒r. Maya gibi mikroorganizmalardan, k├╝f ve ┼čapkal─▒ mantarlara kadar pek ├žok ├╝yesi olan bu canl─▒lar grubu, halk aras─▒nda genellikle sadece ┼čapkal─▒ mantarlar─▒ tan─▒mlamak i├žin kullan─▒l─▒r. Biyoloji alan─▒nda mantarlar─▒ inceleyen bilim dal─▒na mikoloji denir.

Mantar genel ├Âzellikleri
1. Eukaryotik,
2. Sporla ├╝rerler,
3. E┼čeyli ve e┼čeysiz ├╝reme g├Âr├╝l├╝r,
4. Mantarlar hayvanlar gibi aktif hareket edemezler
5. Bitkiler gibi klorofil de ta┼č─▒mazlar,
6. Heterotrofdurlar. Parazitik, ├ž├╝r├╝k├ž├╝l veya simbiyotik olarak ya┼čayabilirler
7. ├ç├╝r├╝k├ž├╝l olanlar besinlerini h├╝cre d─▒┼č─▒nda sindirdikten sonra absorbsiyonla h├╝cre i├žine al─▒rlar.
8. Parazit mantarlar ├žo─čunlukla bitkileri, bazen hayvanlar─▒ ve insanlar─▒ hastaland─▒rmak suretiyle enfekte ederler.
9. H├╝creleri ├žeperli

mantar yap─▒sal ├Âzellikleri
1. Genellikle hif denilen ipliksi bir yap─▒ halinde somatik yap─▒lar─▒ bulunur.
2. Hifler septum denilen enine b├Âlmelerle birbirinden ayr─▒l─▒r.
3. Hifler biraraya gelerek miselleri olu┼čtururlar.
4. H├╝cre ├žeperleri baz─▒ t├╝rlerde sel├╝lozdan baz─▒lar─▒nda kitinden veya her ikisinden olu┼čur.
5. Fungus h├╝crelerinde organel olarak endoplazmik retikulum, bir ya da daha fazla nukleus, baz─▒lar─▒nda golgi ayg─▒t─▒, mitokondriler bulunur
6. Baz─▒ mantarlarda hareket g├Ârevi yapan kam├ž─▒ g├Âr├╝l├╝r.
7. Kofullar─▒ vard─▒r ve bunlar─▒n say─▒lar─▒ ya┼čland─▒k├ža art─▒┼č g├Âsterir.
8. Yedek besinleri glikojen ve lipid halinde depolarlar.

Bunu da oku :  Mantar─▒n zararlar─▒

Mantar ├╝remeleri
1. Mantarlar e┼čeyli ├╝reme ve e┼čeysiz ├╝remeyle ├žo─čal─▒rlar. Her iki durumda da spor olu┼čtururlar.
2. E┼čeyli ├╝remeleri iki haploid h├╝crenin birle┼čmesini i├žerir.
3. Topra─ča d├Âk├╝len sporlar r├╝zgarla ya da b├Âceklerle ├ževreye da─č─▒l─▒r ve toprakta y─▒llarca ya┼čayabilir.
4. Mantarlar nemli ortamlarda geli┼čirler, bu nedenle ya─čmurlardan sonra topraktaki sporlar ├žimlenerek mantarlar─▒ olu┼čtururlar.
5. Tek h├╝creli mantarlar ise tomurcuklanarak ├žo─čalabilirler.
6. Suda ya┼čayanlarda e┼čeysiz ├╝reme daha hareket organeli ( kam├ž─▒) bulunan zoosporlar ile olur.
7. Ya┼čam d├Âng├╝lerinde iki evre bulunmaktad─▒r. Bunlar:
? Somatik evre ; mantar─▒n beslenme ve besinsel aktivitelerini yerine getirdi─či safha,
? ├ťreme evre ; sporlar─▒n ├╝retimi, somatik yap─▒lar─▒n di─čer ├╝reme yap─▒lar─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒ safha.
8. ├ť├ž de─či┼čik somatik yap─▒ g├Âr├╝lebilir. Bunlar;
?a. Plasmodium ya da pseudoplasmodium denilen ├žok nukleuslu bir yap─▒,
?b. Bir h├╝cereden ibaret bir yap─▒,
?c. ─░pliksi bir hif yap─▒s─▒d─▒r.

Mantarlar─▒n ya┼čam d├Âng├╝s├╝ her ┼čekilde spor olu┼čumuyla sonu├žlanan e┼čeyli ve e┼čeysiz ├╝remeyi kapsamaktad─▒r. Hem e┼čeyli hem e┼čeysiz ├╝reme safhalar─▒n─▒ i├žeren t├╝m ya┼čam d├Âng├╝s├╝ “holomorf” diye bilinir. E┼čeysiz ├╝reme sporlar─▒ ve ilgili ├╝reme yap─▒lar─▒n─▒n g├Âzlendi─či evre “anamorf” evredir. E┼čeyli ├╝reme yap─▒lar─▒n─▒n g├Âzlendi─či evre ise “telemorf” evre ad─▒n─▒ al─▒r.

Bunu da oku :  Mantarl─▒ enginar

Mantarlar ├ľnemi
1. Ekosistemin ├Ânemli par├žalar─▒d─▒r. bitki ve hayvansal yap─▒lar─▒ ├ž├╝r├╝tt├╝kleri bilinmektedir. Bu yap─▒lardaki elementlerin serbest b─▒rak─▒lmalar─▒ mantarlar taraf─▒ndan sa─član─▒r.

2. Orman ekosistemlerinde CO2 sal─▒n─▒m─▒ ger├žekle┼čtirmektedirler.

3. Ayr─▒ca topra─č─▒n yap─▒s─▒n─▒ bitki geli┼čimi i├žin uygun hale getirirler. “Mikoriza” denilen ortakl─▒klar olu┼čturarak bitkilerin k├Âklerine tutunurlar ve bitki k├Âklerinden karbonhidrat al─▒rlar, bu s─▒rada bitkide mantar─▒n hifleri yard─▒m─▒ ile topraktan su ve suda ├ž├Âz├╝nen tuzlar─▒ absorblar.

4. Baz─▒ eklembacakl─▒ t├╝rlerinde “mycangium” denen yap─▒lar olarak bulunurlar ve sel├╝loz sindirimine yard─▒mc─▒ olurlar.
Mantarlar nemli olan heryerde yeti┼čebilirler.

Alglerle birle┼čerek ekosistem i├žin ├žok ├Ânemli olan likenleri olu┼čtururlar.
Baz─▒ parazitik mantarlardan tar─▒m zararl─▒lar─▒ ve hastal─▒klar─▒yla biyolojik m├╝cadelede yararlan─▒lmaktad─▒r.
Baz─▒ marketlerde “Collego” ad─▒yla sat─▒lan ├╝r├╝n, yabanc─▒ otlarla m├╝cadelede kullan─▒lan Colletotrichum gloeosporoides t├╝r├╝nden elde edilen bir mikoherbisitdir.

Ger├žek mantarlardan olan mayalar, f─▒r─▒nc─▒l─▒k ve fermantasyon end├╝strisinin temelini olu┼čtururlar.
Alkoll├╝ i├žki end├╝strisinin temelini de mantarlar olu┼čturmaktad─▒r. Bununla beraber, sitrik asidin end├╝striyel olarak ├╝retilmesinde ve baz─▒ peynir tiplerinin haz─▒rlanmas─▒nda da (rokufor, gorgonzola, kamembert gibi) kullan─▒l─▒rlar.
Penisilin gibi bir├žok yararl─▒ antibiyoti─čin, thiamin, biyotin, riboflavin gibi baz─▒ vitaminlerin; ergotamin, kortizon gibi ├Ânemli ila├žlar─▒n kullan─▒lmas─▒nda yine mantarlardan yaralan─▒lmaktad─▒r.

Bunu da oku :  Makromantarlar─▒n ├Ânemi

Amilaz, pektolaz gibi enzimler; gibberellin gibi baz─▒ hormonlar da mantarlardan yararlan─▒larak ├╝retilmektedir. Ayr─▒ca genetik ├žal─▒┼čmalarda kullan─▒lan Neurospora cinsi yine bir mantard─▒r.

Mantarlardan insanlar─▒n ├že┼čitli ama├žlarla yararland─▒klar─▒ canl─▒lard─▒r
1. Fermantasyon yaparak alkoll├╝ i├žkilerin haz─▒rlanmas─▒nda
2. Ekmek yap─▒m─▒nda
3. Antibiyotiklerin ├╝retilmesinde
4. Biyolojik silah

S─▒n─▒fland─▒rmalar─▒
Mantarlar─▒n s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒
Alem : Fungi
B├Âl├╝m : Chytridiomycota
B├Âl├╝m : Zygomycota
B├Âl├╝m : Ascomycota
B├Âl├╝m : Basidiomycota

Click to rate this post!
[Total: 3 Average: 5]
(Visited 25 times, 1 visits today)

Related posts

Leave a Comment